De DVD is nu overal verkrijgbaar en ik heb hem intussen bekeken. Eigenlijk heb je met de trailer al alles gezien. S.O.P. vertelt het verhaal van wat er zich afspeelde tussen de muren van Abu Ghraib, tijdens de oorlog in Irak. De docu bevat honderden foto's die - tegen de regels in - zijn gemaakt, en ook een paar filmpjes. Sommige gebeurtenissen zijn ook nagespeeld door acteurs, om de docu wat meer spankracht te geven. Daarbij worden sommige beelden tergend traag afgespeeld, hoewel dat volgens mij niet altijd het beoogde effect ressorteert.
De film kan het schok-effect van de gruwel in de gevangenis onmogelijk meer dan een uur volhouden. Integendeel, het wordt op den duur eentonig, om nog een keer een stukje van een studiogesprek met een van de betrokkenen te beluisteren.
De DVD kan wel heel goed ingezet worden om de thema's ethiek, sociale druk en dergelijke, met nieuwer materiaal te stofferen en kan dus mooi ingepast worden in de lessenreeks waarin je ook met Stanly Milgram werkt. Het komt er dan wel op aan een fragment van een 10-tal minuten te selecteren.

Tags: ethiek, groepsdruk, maatschappijkritiek

Op Ned 2 vanavond ook nog de documentaire 'The Prisoner' over Yunis Khatayer Abbas, die met zijn twee broers gevangen in de Abu Graib gevangenis in Irak, wegens vermeende samenzwering tegen Tony Blair. Dat bleek een kwakkel, maar excuses voor de vergissing zijn er nooit gekomen. Bepaalde gebeurtenissen in de gevangenis worden met animaties verteld, wat toch wel vrij uniek is in dit genre. De docu lijkt me inzetbaar als het in het 5de jaar gaat over ethiek en met name over groepsdruk.

Tags: groepsdruk, maatschappijkritiek

Van de Nederlandse Sunny Bergman, die vreemd genoeg zelf in haar jeugd geen televisie mocht kijken, omdat haar hippie-ouders dat niet goed vonden, kennen we een paar schitterende TV-programma's. In 'Echter dan Echt' leidt Bergman ons binnen in de hyperrealiteit die door de beeldenmakers bedacht wordt. De beleveniseconomie wordt onder de loupe genomen: alles wordt een 'experience' die de betalende gebruiker even uit de alledaagse werkelijkheid uittilt. Maar ook in het dagelijks leven worden we gebombardeerd met bijgewerkte beelden die ons vervreemden van wat echt is. Niemand wil nog een lichaamsgeur verspreiden en je kan als vrouw je benen maar beter glad scheren, of je wordt er scheef om bekeken.
Daar gaat het over in 'Beperkt Houdbaar', waar Bergman het veranderende schoonheidsideaal, maar ook wat wij als 'normaal' beschouwen, onderzoekt. Zij brengt overtuigend de boodschap over dat wij op grote schaal bij de neus genomen worden en dat we door de onrealistische schoonheidsidealen onzeker worden over onszelf en het steeds normaler gaan vinden om ons over te geven aan botox-prikken en het mes van de cosmetische chirurg. Het programma is heel goed, maar mist nu en dan een beetje vaart. Vooral in de stukjes waarin Sunny haar moeder betrekt, merk ik dat mijn beeldverwende leerlingen even moeite hebben om bij de les te blijven. Maar inhoudelijk verdient Beperkt Houdbaar minstens één lestijd in het RKG lesprogramma.

Tags: maatschappijkritiek, media, groepsdruk

Er zijn zo van die films die meer aandacht verdienen dan ze krijgen. En als ik niet was gaan kijken naar Entre les Murs van Cantet, dan zou ik Ressources Humaines ook niet hebben bekeken. En dat terwijl ik mij meer had voorgesteld van Entre les Murs, een film die ook meer gehypet was - veel meer dan nodig. Maar Ressources Humaines vind ik prachtig. De acteurs zijn bijzonder geloofwaardig en het verhaal is dat ook. Het gaat over een succesvol student die een stage mag doen in een fabriek in Normandië waar zijn vader al 30 jaar werkt. Zijn zus werkt er intussen ook. De op handen zijnde invoering van de 35-urige werkweek is voor de directie een bittere pil, die vooral betekent dat het rendement nog hoger moet worden, omdat de arbeidstijd wordt ingekort. Frank, het hoofdpersonage, krijgt meteen de vraag hoe hij daar over denkt. Verderop in het verhaal zal blijken dat zijn stage als resultaat zal hebben dat arbeidsplaatsen, waaronder die van zijn vader, worden weggesaneerd. Die spanning tussen een zoon, die het verder heeft geschopt dan zijn vader en uitzicht heeft op een mooie carrière, en zijn vader, die eigenlijk geen uitzichten meer heeft, blijft in de film overeind.
Een langer fragment uit de film lijkt mij uitstekend geschikt voor een rondje bewustmaking bij mijn leerlingen die aangeven dat zij zin hebben in een vervolgstudie burgerlijk of industrieel ingenieur. Als ik er een impuls van maak, wat ik nu wel van plan ben, verneem je hier hoe ik dat deed.
Intussen blijft deze oudere prent van Cantet een aanrader op DVD, voor wie de film nog niet gezien heeft.

Tags: maatschappijkritiek, economie, ethiek, groepsdruk

Tot mijn ontzetting blijven de resultaten van Stanley Milgrams experiment vandaag onverkort gelden. Dat blijkt uit een vervolgstudie door Jerry Burger van Santa Clara University. Die liet 29 mannen en 41 vrouwen mensen ondervragen die de rol van ‘verdachte’ speelden. Net als Milgram al had vastgesteld, was de overgrote meerderheid van de deelnemers (70 procent) bereid om de schokken van 450 volt los te laten op hun gesprekspartner. Lees er meer over op de wetenschapspagina van Nu.nl of op deze uitgebreide pagina van Reuters (Eng.).

Oude beelden uit het klassieke experiment uit 1961:

Tags: sociaal experiment, groepsdruk

Voor de collega's die een videokopie zochten van de oude kortfilm 'The Wave' moet het wel heel goed nieuws geweest zijn, te horen dat van het verhaal over Ron Jones, de geschiedenisleraar die met zijn sociale experiment zowaar zelf de geschiedenis in ging, nu een remake werd gemaakt. En dat nog wel in Duitsland! Ik zag de film op het witte doek en ik moet zeggen: ik was niet echt overtuigd.
Volgens mij slaagt de film er inderdaad niet echt in om overtuigend aan te tonen, dat een vorm van autarchie vandaag opnieuw vaste voet aan de grond kan krijgen in een hoogontwikkelde samenleving. En daar was het nu juist om te doen.
Het is vandaag nog moeilijk na te gaan wat er precies in die school in Palo Alto is gebeurd. De gebeurtenissen zijn pas veel later beschreven en de schoolkrant van die tijd besteedt nauwelijks aandacht aan het experiment van Jones. Maar als het ongeveer klopt, dat een hele klas de leraar blindelings is gaan volgen in al zijn bevelen, en dat de beweging een eigen leven is gaan leiden, ook buiten de schoolmuren, dan heeft dat toch te maken gehad met de tijdsgeest van het einde van de jaren '60 in de V.S. De conscriptie in het leger, en de bijna-zekerheid dat je dan je een deel van je diensttijd in Vietnam zou moeten gaan volbrengen, moet voor veel jongeren als een heel concrete dreiging aangevoeld zijn. En dan kan je aannemen, dat een aantal van hen als een soort laatste strohalm, inderdaad zijn gaan geloven, dat een beweging als die van Jones misschien(!) die dreiging zou kunnen wegnemen.



Collega geschiedenis Van der Kaap heeft voor zijn vak een aantal kijkopdrachten bedacht en op zijn site geplaatst. Hij doet dat op twee niveaus: voor het vmbo en voor havo/vwo. De vragen en opdrachten zijn soms dezelfde en volgens mij een haalbare kaart. Aan de andere kant vraag ik me af of er ook niet meer in zit. Zelf zou ik de leerlingen bijvoorbeeld doen observeren hoe Jürgen Vogel, de Duitse versie van Jones, zelf wordt meegezogen in zijn eiegen experiment. Ik ga dat hier nu niet uittikken, omdat ik daarmee op open internet mijn eigen kijkopdracht zou ondermijnen (!), maar wie de film bekijkt, komt daar zeker achter. Het is ook een van de sterkere kanten van de remake. Op andere punten is het verhaal gewoon ongeloofwaardig.
Ik laat het bij deze verwijzing naar de pagina's van Van der Kaap, die zelf ook weer links legt naar andere informatiebronnen. Een bron die hij niet vermeldt, is de infobrochure van Open Doek, die je bij hen ook kan downloaden. Deze uitgebreide brochure bevat eigenlijk alle informatie die je nodig hebt, maar geen kant en klare lesfiches.

UPDATE 16-05-2009 Vandaag zag ik dat de DVD in de rekken van de platenboer ligt. Geen idee dat hij uit was met Nederlandse ondertitels. De DVD heeft geen extra's.

Tags: WOII, groepsdruk, sociaal experiment