De DVD is nu overal verkrijgbaar en ik heb hem intussen bekeken. Eigenlijk heb je met de trailer al alles gezien. S.O.P. vertelt het verhaal van wat er zich afspeelde tussen de muren van Abu Ghraib, tijdens de oorlog in Irak. De docu bevat honderden foto's die - tegen de regels in - zijn gemaakt, en ook een paar filmpjes. Sommige gebeurtenissen zijn ook nagespeeld door acteurs, om de docu wat meer spankracht te geven. Daarbij worden sommige beelden tergend traag afgespeeld, hoewel dat volgens mij niet altijd het beoogde effect ressorteert.
De film kan het schok-effect van de gruwel in de gevangenis onmogelijk meer dan een uur volhouden. Integendeel, het wordt op den duur eentonig, om nog een keer een stukje van een studiogesprek met een van de betrokkenen te beluisteren.
De DVD kan wel heel goed ingezet worden om de thema's ethiek, sociale druk en dergelijke, met nieuwer materiaal te stofferen en kan dus mooi ingepast worden in de lessenreeks waarin je ook met Stanly Milgram werkt. Het komt er dan wel op aan een fragment van een 10-tal minuten te selecteren.

Tags: ethiek, groepsdruk, maatschappijkritiek

Op Ned 2 vanavond ook nog de documentaire 'The Prisoner' over Yunis Khatayer Abbas, die met zijn twee broers gevangen in de Abu Graib gevangenis in Irak, wegens vermeende samenzwering tegen Tony Blair. Dat bleek een kwakkel, maar excuses voor de vergissing zijn er nooit gekomen. Bepaalde gebeurtenissen in de gevangenis worden met animaties verteld, wat toch wel vrij uniek is in dit genre. De docu lijkt me inzetbaar als het in het 5de jaar gaat over ethiek en met name over groepsdruk.

Tags: groepsdruk, maatschappijkritiek

Hoewel de reportage niet zo heel erg nieuw meer is (voorjaar 2005), mag hij vandaag zeker nog een plekje hebben in je collectie. We volgen twee ambitieuze verkopers van verzekeringspolissen, die maar al te graag een somber beeld ophangen van de toekomst. Dacht je dat je na je pensioen op rozen zit? Niet dus! Tenzij je zelf zorgt voor een potje. En de gezondheidszorg als je ouder wordt? Dek je maar in, want solidariteit is iets van het verleden.
Min of meer op die manier worden mensen bang gemaakt om meer polissen te verkopen. Maar toch loopt het niet voor allebei zo vlot. En wat er dan gebeurt, moet je zelf bekijken. Ik vond het een verrassend slot.
Deze uitstekende reportage is perfect in te zetten voor lesgroepen die zich al helemaal opwarmen voor een opleiding c.q. loopbaan, waar de sky de limit zou zijn. De confrontatie met de zakelijkheid van de verzekeringswereld en wat er bij komt kijken als je moet knokken om je targets te halen, is voor veel leerlingen een eye-opener. Ik heb een kijkopdrachtenblad en een paar aanzetten voor discussie gemaakt. Dus als je er wat voor voelt...
Let wel op het ongewone uitzend-uur:
Nederland 2, vrijdag 24 april 2009 13:15 -14:05
Link: NCRV Dokument: Race tegen de klok

Tags: maatschappijkritiek, economie

Van de Nederlandse Sunny Bergman, die vreemd genoeg zelf in haar jeugd geen televisie mocht kijken, omdat haar hippie-ouders dat niet goed vonden, kennen we een paar schitterende TV-programma's. In 'Echter dan Echt' leidt Bergman ons binnen in de hyperrealiteit die door de beeldenmakers bedacht wordt. De beleveniseconomie wordt onder de loupe genomen: alles wordt een 'experience' die de betalende gebruiker even uit de alledaagse werkelijkheid uittilt. Maar ook in het dagelijks leven worden we gebombardeerd met bijgewerkte beelden die ons vervreemden van wat echt is. Niemand wil nog een lichaamsgeur verspreiden en je kan als vrouw je benen maar beter glad scheren, of je wordt er scheef om bekeken.
Daar gaat het over in 'Beperkt Houdbaar', waar Bergman het veranderende schoonheidsideaal, maar ook wat wij als 'normaal' beschouwen, onderzoekt. Zij brengt overtuigend de boodschap over dat wij op grote schaal bij de neus genomen worden en dat we door de onrealistische schoonheidsidealen onzeker worden over onszelf en het steeds normaler gaan vinden om ons over te geven aan botox-prikken en het mes van de cosmetische chirurg. Het programma is heel goed, maar mist nu en dan een beetje vaart. Vooral in de stukjes waarin Sunny haar moeder betrekt, merk ik dat mijn beeldverwende leerlingen even moeite hebben om bij de les te blijven. Maar inhoudelijk verdient Beperkt Houdbaar minstens één lestijd in het RKG lesprogramma.

Tags: maatschappijkritiek, media, groepsdruk

Ongetwijfeld de beste beelden die je kan laten zien als je het over kicks (Thomas, IDK6) wil hebben in de klas, vind je in de uitstekende documentaire '20 seconds of joy', over het leven van Karina Hollekim. Er is over haar een beknopte Wikipedia-pagina met de nodige gegevens en links die je nodig hebt. 20 seconds of joy was bij CANVAS te zien op 15 april 2009. Echt meer dan de moeite waard om op te nemen in je collectie.
De DVD is nog niet uit, maar die komt er wel. Alleen hopen dat er ook Nederlandse ondertitels zullen zijn. Hoewel het geen groot bezwaar is als die ontbreken: iedereen in de film spreekt uitstekend en verstaanbaar Engels.

Tags: maatschappijkritiek

In Kitchen Stories laat Bent Hamer een psycholoog op een soort scheidsrechtersstoel plaatsnemen in de keuken van een vrijgezel. Het is de bedoeling dat hij nauwkeurig alle bewegingen van zijn subject in kaart brengt, om op een wetenschappelijke manier de meest efficiënte keukenopstelling uit te tekenen. Voor vrouwen is dat al gebeurd, met een spectaculair resultaat: voor een jaar koken in de keuken volstaat nu de afstand naar Noord-Italië, waar er vroeger tot diep in Afrika gelopen moest worden. Nu dus nog kijken of dat ook voor vrijgezellen geldt. Een aantal waarnemers steekt daarvoor de grens met Noorwegen over, om in een dorp met veel vrijgezellen het keukengebruik te gaan observeren. Dat lukt niet. De vrijgezel in het verhaal had gedacht dat hij een echt paard zou krijgen in ruil voor zijn medewerking, maar het blijkt om een soort speelgoedpaardje te gaan. Terwijl zijn oude knol zwaar ziek is. En het gevoel bekeken te worden zint hem ook allerminst. Hij boycot het werk van zijn onderzoeker dan ook danig, en die krijgt het daarvan op zijn heupen. Hamer laat zien dat de 'positivistische' methode gewoon niet werkt. Om elkaar te begrijpen, moeten mensen nu eenmaal communiceren. En dat gebeurt dan geleidelijk ook meer en meer, tegen de regels in. De aanvankelijke animositeit tussen beide eenzame mannen gaat geleidelijk over in vriendschap. En de onderzoeker ontdekt dat die vriendschap hem meer aan het hart ligt dan het kille onderzoek, waaraan hij meewerkt.
Is de film interessant in de klas? Hij kan dat zijn, als je zelf geraakt was door de film. Hamer laat namelijk op een humoristische manier zien, dat het absurd is om het leven alleen op efficiëntie in te richten. Het lijkt er op, dat dit in Zweden na de oorlog, een tijd lang het parool was.

Tags: maatschappijkritiek, Wetenschap

Er zijn zo van die films die meer aandacht verdienen dan ze krijgen. En als ik niet was gaan kijken naar Entre les Murs van Cantet, dan zou ik Ressources Humaines ook niet hebben bekeken. En dat terwijl ik mij meer had voorgesteld van Entre les Murs, een film die ook meer gehypet was - veel meer dan nodig. Maar Ressources Humaines vind ik prachtig. De acteurs zijn bijzonder geloofwaardig en het verhaal is dat ook. Het gaat over een succesvol student die een stage mag doen in een fabriek in Normandië waar zijn vader al 30 jaar werkt. Zijn zus werkt er intussen ook. De op handen zijnde invoering van de 35-urige werkweek is voor de directie een bittere pil, die vooral betekent dat het rendement nog hoger moet worden, omdat de arbeidstijd wordt ingekort. Frank, het hoofdpersonage, krijgt meteen de vraag hoe hij daar over denkt. Verderop in het verhaal zal blijken dat zijn stage als resultaat zal hebben dat arbeidsplaatsen, waaronder die van zijn vader, worden weggesaneerd. Die spanning tussen een zoon, die het verder heeft geschopt dan zijn vader en uitzicht heeft op een mooie carrière, en zijn vader, die eigenlijk geen uitzichten meer heeft, blijft in de film overeind.
Een langer fragment uit de film lijkt mij uitstekend geschikt voor een rondje bewustmaking bij mijn leerlingen die aangeven dat zij zin hebben in een vervolgstudie burgerlijk of industrieel ingenieur. Als ik er een impuls van maak, wat ik nu wel van plan ben, verneem je hier hoe ik dat deed.
Intussen blijft deze oudere prent van Cantet een aanrader op DVD, voor wie de film nog niet gezien heeft.

Tags: maatschappijkritiek, economie, ethiek, groepsdruk

Clips uit dit nieuwe programma zijn ongetwijfeld interessant als impuls om de geluksindustrie en New Age in het algemeen te illustreren. Want ook daar is een evolutie merkbaar. De vermarkting slaat om zich heen en de kassa moet dus rinkelen. Maar dat kan natuurlijk alleen maar omdat mensen onverminderd op zoek zijn naar vervulling en geluk.

Tags: New Age, maatschappijkritiek

Vanavond te tapen op CANVAS: de kortfilm Valuri. Je kan de film ook integraal op YouTube bekijken en dan zie je dat Adrian Sitaru een interessant verhaaltje voorschotelt, gefilmd in de volle zon en een al even vol strand. Een zwitserse jonge moeder vraagt een jonge man om even op haar kleuter te letten, terwijl zij gaat zwemmen. Maar dan gebeurt er iets. De film is een mooie introductie voor een les over vooroordelen, ethische verantwoordelijkheid en zo meer.
De film staat ook op een DVD van 't Stuk in hun reeks Europese kortfilms.

Tags: ethiek, maatschappijkritiek

Free2choose wordt door de Evens Foundation aangeboden als een interessant pakket over mensen- en andere grondrechten. Ga maar na. Er zijn een aantal filmpjes met over de inhoud daarvan discussie-opdrachten. Het pakket is in Vlaanderen te bestellen bij Klasse.
UPDATE (24-04-2009) De DVD's zijn inmiddels in mijn bezit. Nu nog de handleiding aanvragen en dan zijn we er. Het ziet er alvast veelbelovend uit.

Tags: maatschappijkritiek

Op de foto vijf iconen en een forensische reconstructie van het gezicht van Sinterklaas. Dat hij echt bestaan heeft, dat weet intussen iedereen. Maar in de documentaire The Real Face of Santa blijkt dat de traditionele voorstelling van de Goedheiligman wellicht toch wel een loopje neemt met de werkelijkheid: geen mijter en geen lange witte baard. Wat in de beeldvorming wel klopt, is dat SInt Nicolaas een vrijgevig man was. De rest van het verhaal vertelt de documentaire.

Tags: maatschappijkritiek

Een STER-spotje van reclamebureau Studio Thonik voor de SP werd verkozen tot beste reclame van het jaar (2008). In de spot kleedt een bejaarde vrouw zich uit. De SP stelt haar symbool voor de thuiszorg die door het beleid van de regering wordt uitgekleed. De reclame werd uit vijf commercials tot beste gekozen.
Het filmpje bereikt het gestelde doel: mensen doen nadenken over de manier waarop we omgaan met ouderen. Je kan het spotje volgens mij heel goed inzetten om een gesprek over zorg (caritas) en respect open te trekken. Ik ben er mij wel van bewust dat de beelden van de zich uitkledende vrouw op jongeren een iets ander effect zullen hebben dan op mij, maar het is volgens mij de moeite waard op het in de groep te gooien.

Tags: maatschappijkritiek

Het maandblad MO biedt de geëngageerde computergebruiker drie bureaubladafbeeldingen aan (foto). De sprekende beelden klagen aan dat onze kleding vaak in sweatshops wordt gestikt, de internationale handel in menselijke organen en bloeddiamanten. De foto's zijn professioneel gemaakt coor een reclamebureau en ook heel geschikt als blikvangers, als één van deze thema's in je lessen aan bod komen.

Tags: maatschappijkritiek, globalisering

Op 10 augustus namen in Oostende meer dan 6.000 mensen deel aan de opname van de Big Ask-videoclip, een unieke prestatie die geheel door vrijwilligers werd neergezet (Nic Balthazar als regisseur, hele filmploeg, productiehuizen, de componisten Alex Callier en Cédric Murrath van Hooverphonic, voorbereiding, figuranten, …). Nu is het moment gekomen om het resultaat de wereld in te sturen. Deze campagne loopt ondertussen in niet minder dan 17 landen. En de sneeuwbal rolt, met uw hulp, door … de tijd voor praten is voorbij, het is tijd voor verandering!
Meer info op: www.thebigask.be

Tags: maatschappijkritiek, ecologie, economie, globalisering

In Reclaim Your Brain speelt Moritz Bleibtreu de rol van Rainer, een uiterst succesvolle televisieproducer, die fortuin maakt met het uitbrengen van de grootste, meest platte kitsch. De mensen lusten er wel pap van. Eén van zijn succes-formats is de show 'Hol dich ein Superbaby', waarbij gestemd wordt op wie de toekomstige vader mag worden van een 'superbaby'. Om maar een voorbeeld te geven.
SPOILER WAARSCHUWING: in deze bespreking wordt de plot van de film (gedeeltelijk) verklapt.
En dan de plotse wending in de plot: Rainer heeft een aanrijding met een jonge vrouw, die uit is op wraak. Dat deed me meteen denken aan Das Experiment, waar precies hetzelfde gebeurt bij het begin van de film. Maar goed. De media zijn plots de baarlijke duivel en het verhaal gaat vanaf dan vooral over de manier waarop de kijkcijfers worden bepaald. Vreemd genoeg moet Rainer vaststellen dat dit allemaal heel netjes en correct gebeurt. Intussen heeft zijn eigen TV, zijn dure appartement en al zijn bezittingen opgeofferd om zijn medeburgers opnieuw op te voeden, zodat zij een voorkeur krijgen voor waardevolle en waarachtige televisie. Maar omdat het er dus bij de kijkcijfers wel eerlijk aan toe gaat, moet hij de vulgaire media dus bestrijden door zelf te gaan prutsen met de kijkcijfers.



Eigenlijk pikte ik het hele verhaal niet echt. De plot is wat mij betreft een beetje dunnetjes en niet geloofwaardig genoeg. Maar de openingsscène is geweldig. Die kan je perfect inzetten om de pulp die onze TV elke avond uitzendt, aan de kaak te stellen. Door de overdrijving wordt het wel heel erg dik in de verf gezet.
Officiële site. (De titel van de film in Duitsland is Free Rainer)

Tags: maatschappijkritiek, media

Documentaire over de vercommercialisering van Kerstmis in Amerika. Reverend Billy and the Church of Stop Shopping is een zelfbenoemde dominee met een gospelkoor die het land doortrekt om met gospels, preken en ludieke acties de Amerikanen tot inkeer te brengen. De 'shopocalyps' is immers nabij.
Leuk detail is, dat de recente krediet- en bankencrisis Billy's boodschap lijkt te bevestigen. Amerika gaat gebukt onder een enorme uitstaande consumentenschuld. De welvaart van het meest welvarende land ter wereld lijkt daardoor veel minder solide te zijn, dan we graag zouden willen. Billy houdt ons dus een spiegel voor: hoe duurzaam gaan wij om met de middelen die ons - en onze kinderen - ter beschikking staan?


Het originele van Billy is dat hij juist niet origineel wil zijn. Hij imiteert de TV-predikanten van Amerika en dat doet hij heel goed. Maar zijn optreden is als een levende spoof: hij gebruikt de format van de televangelist om de mensen aan het denken te zetten. Want Billy vindt dat zijn landgenoten veel te veel aandacht en geld besteden aan hun inkopen. En daar wil hij iets aan doen. Spend a day without spending is het motto. Bekijk het zelf en tape het. Want dat zou Jezus zelf ook doen ;-)
Wat je ook nog kan doen, is de aanstekelijke gospel muziek van de site van de Church downen. Zelf vind ik Stop Shopping heel leuk om in de klas door de speakers te laten schallen. Een onvergetelijk moment om je les mee te beëindigen. Ik vind hem een rare snuiter, die Billy, maar ik like him a lot. A-mèn!

UItzending: Nederland 2, maandag 22 december 2008 23:25u. - 00:25u.

UPDATE: Ik heb het programma intussen bekeken en het is heel goed. Je zou een paar fragmentjes kunnen weglaten, bijvoorbeeld een stukje waarin een kleuter trots al haar speelgoed toont. Vooral naar het einde toe is het een sterk verhaal, als Reverend Billy opgepakt wordt in Disneyland omdat hij daar medeburgers oproept om minder geld te besteden.
Heel interessant is ook, dat er echte kerkmensen in het programma voorkomen, die zelf ook zeggen dat kerstmis helemaal is doorgeschoten. Met die stemmen er bij is het echt wel een geschikte impuls om mee aan de slag te gaan. Ik programmeer de Church of Stop Shopping in ieder geval voor volgend jaar. En nu: kerstinkopen doen! ;-)

Kijk- en discussieopdrachten

• CS01 Vind je dat kerstmis te commercieel is in de Verenigde Staten / bij ons in Europa?
• CS02 Doe op internet onderzoek naar 3 campagnes van de Church of Stop Shopping. Wat is het doel van de campagne; wat zijn de feiten; wat is de methode en de resultaten. Noteer of je zelf de campagne terecht vindt en waarom (niet).
• CS03 Billy is geen 'echte' predikant. Hij speelt maar een rol. Maar vind je dat Billy een goede priester zou zijn in een echte christelijke kerk?
(a) Neen, waar hij mee bezig is, heeft volgens mij weinig of niets te maken met waar het in de kerk om gaat, want (...) [werk verder uit]
(b) Ja, ik vind inderdaad dat Reverend Billy doet wat een christelijke kerk zou moeten doen (...) [werk verder uit]

Tags: economie, consumptie, maatschappijkritiek