In de media wordt overal melding gemaakt dat er een nieuwe verfilming van de dagboeken van Anne Frank op het getouw staat. Deze keer zou het gegeven belicht worden als een coming-of-age story. We zien wel wat het wordt!

Tags: Jodendom, WOII

En eindelijk heb ik ook Modus Operandi in de collectie kunnen opnemen. De documentaire van Hugues Lanneau vertelt het verhaal over de Antwerpse joden en de deportatie. Ik heb snel een paar stukken bekeken en ik denk dat deze docu een waardevolle aanvulling kan zijn op het duet van de documentarire De joden van Antwerpen en de speelfilm Left Luggage. Het mooiste vindt dat natuurlijk allemaal plaats in een vakoverschrijdende samenwerking met de collega geschiedenis ;-)

Tags: Jodendom, WOII

Voor de collega's die een videokopie zochten van de oude kortfilm 'The Wave' moet het wel heel goed nieuws geweest zijn, te horen dat van het verhaal over Ron Jones, de geschiedenisleraar die met zijn sociale experiment zowaar zelf de geschiedenis in ging, nu een remake werd gemaakt. En dat nog wel in Duitsland! Ik zag de film op het witte doek en ik moet zeggen: ik was niet echt overtuigd.
Volgens mij slaagt de film er inderdaad niet echt in om overtuigend aan te tonen, dat een vorm van autarchie vandaag opnieuw vaste voet aan de grond kan krijgen in een hoogontwikkelde samenleving. En daar was het nu juist om te doen.
Het is vandaag nog moeilijk na te gaan wat er precies in die school in Palo Alto is gebeurd. De gebeurtenissen zijn pas veel later beschreven en de schoolkrant van die tijd besteedt nauwelijks aandacht aan het experiment van Jones. Maar als het ongeveer klopt, dat een hele klas de leraar blindelings is gaan volgen in al zijn bevelen, en dat de beweging een eigen leven is gaan leiden, ook buiten de schoolmuren, dan heeft dat toch te maken gehad met de tijdsgeest van het einde van de jaren '60 in de V.S. De conscriptie in het leger, en de bijna-zekerheid dat je dan je een deel van je diensttijd in Vietnam zou moeten gaan volbrengen, moet voor veel jongeren als een heel concrete dreiging aangevoeld zijn. En dan kan je aannemen, dat een aantal van hen als een soort laatste strohalm, inderdaad zijn gaan geloven, dat een beweging als die van Jones misschien(!) die dreiging zou kunnen wegnemen.



Collega geschiedenis Van der Kaap heeft voor zijn vak een aantal kijkopdrachten bedacht en op zijn site geplaatst. Hij doet dat op twee niveaus: voor het vmbo en voor havo/vwo. De vragen en opdrachten zijn soms dezelfde en volgens mij een haalbare kaart. Aan de andere kant vraag ik me af of er ook niet meer in zit. Zelf zou ik de leerlingen bijvoorbeeld doen observeren hoe Jürgen Vogel, de Duitse versie van Jones, zelf wordt meegezogen in zijn eiegen experiment. Ik ga dat hier nu niet uittikken, omdat ik daarmee op open internet mijn eigen kijkopdracht zou ondermijnen (!), maar wie de film bekijkt, komt daar zeker achter. Het is ook een van de sterkere kanten van de remake. Op andere punten is het verhaal gewoon ongeloofwaardig.
Ik laat het bij deze verwijzing naar de pagina's van Van der Kaap, die zelf ook weer links legt naar andere informatiebronnen. Een bron die hij niet vermeldt, is de infobrochure van Open Doek, die je bij hen ook kan downloaden. Deze uitgebreide brochure bevat eigenlijk alle informatie die je nodig hebt, maar geen kant en klare lesfiches.

UPDATE 16-05-2009 Vandaag zag ik dat de DVD in de rekken van de platenboer ligt. Geen idee dat hij uit was met Nederlandse ondertitels. De DVD heeft geen extra's.

Tags: WOII, groepsdruk, sociaal experiment

Op de officiële site van de film kan je een didactisch dossier aanvragen onder de link 'Edukatie'. Je krijgt dan een link doorgemaild, waar je een educatief dossier kan downen. In dat dossiertje wordt gesuggereerd dat je in de klas aan de slag gaat met het centrale morele dilemma in de film: Salomon Sorowitsch staat voor de verscheurende keuze om toe te geven aan de dwang van de Nazi's om voor hen vals geld te drukken. Door dat te doen kan hij - misschien - zijn leven veilig stellen, maar hij werkt dan ook mee aan het verlengen van de oorlog. Dat betekent ook dat de Endlösung nog een tijdje door kan gaan. De gruwel van de uitroeiingskampen is hem goed bekend, want het gebeurt allemaal in en rond de andere barakken van het kamp. De valsemunters en vervalsers van documenten hebben in barakken 18 en 19 een voorkeurbehandeling, aar ook hun toekomst is zéér onzeker. Het lijkt immens weinig waarschijnlijk dat de Nazi's hen in leven zullen laten met de kennis die zij hebben van het groots opgezette project om valse ponden en dollars in circulatie te brengen. Moet je dan je eigen leven opofferen om zoveel leed te voorkomen? De vervalsers laten het project wel zo veel mogelijk vertraging oplopen, maar dat kunnen ze niet eeuwig blijven doen...
Het is inderdaad zo, dat het dilemma in de film bijzonder sterk naar voren komt. Dat gebeurt in de film als geheel. Zo leer je dat Salomon in feite een valsemunter is, die het al niet nauw nam met de wet. Dat hij nu een ethische houding gaat aannemen, ligt dus niet voor de hand.
Het is mogelijk dat je het ethische dilemma naar voren brengt met een goed gekozen fragment uit de film, als de leerlingen vooraf goed op de hoogte zijn van het gegeven van het filmverhaal. In het geval de leerlingen de film in zijn geheel hebben kunnen zien, bijvoorbeeld in een project van filmeducatie of in samenwerking met leerkrachten geschiedenis en bijvoorbeeld Duits (?), dan is dit een goudmijn voor een oefening in ethisch reageren en redeneren. De achtergrondinfo die je op het internet vindt, is dan zeer bruikbaar.
Je zou de film dus als een alternatief kunnen gebruiken voor het inmiddels al klassieke gebruik van het verhaal over Eichmann.
Een andere film die zich ook in de Tweede Wereldoorlog afspeelt, en die ook in de methoden voor het godsdienstonderwijs voorkomt, is de film 'Bonhoeffer, Agent of Grace'. Ook voor die film is het noodzakelijk om er veel tijd voor uit te trekken.

Tags: ethiek, WOII