Agenda (klik op een lesuur om de agendanotitie op te vragen)


STUDIEWIJZER
In de rubriek Downloads is een studiewijzer te vinden. Die kan je gebruiken om aan te vinken wat je hebt geleerd. De studiewijzer is een opsomming van die elementen die in het examen zijn opgenomen. Het is dus een handig hulpmiddel.
De leerstof kan soms iets verder doorgaan dan de lesinhouden. In de derde graad van het ASO word je verondersteld ook bepaalde leerstofdeeltjes geheel zelfstandig te verwerken.


Overzicht van de lessen

Week 01-02
The Oath
Noch dood, noch leven
De eerste lessen zijn brengen ons meteen op het terrein van levensbeschouwing en ethiek. Direct na de zomervakantie krijgen we een korte, maar sterke film over de doodstraf in de maag gesplitst. De kernvraag was: 'kan je als arts je medewerking verlenen aan het uitvoeren van een executie, als je weet dat je de Eed van Hippocrates hebt afgelegd?' In de klasgroepen blijkt iedereen daarover wel een mening te kunnen vormen en die blijkt ook te verschillen. Waarden en normen zijn wat anders dan sommen en definities: er kan over gedebatteerd worden. En niemand blijkt de stoel van de waarheid te kunnen bezetten. Waarden en normen hebben overigens wel een definitie, die je voor de lieve puntjes, ook maar beter van buiten kan leren. En begrijpen.

Week 03
De bende van 14
Bleek vorige week al, dat waarden en normen wat ingewikkelder liggen dan we graag hadden gezien, dan mag met De Bende van 14 al helemaal duidelijk zijn dat het zonder die waarden en normen gewoon een zootje wordt. Als je deze kinderen bezig hebt gezien, hoeft dat geen betoog meer.

Week 04
Morele keuzes maken
In een paar filmfragmenten zien we wat er bij het maken van keuzes komt kijken en dat blijkt heel wat. Zo ontdekken we dat er altijd meerdere betrokken partijen zijn. Die noemen we de stakeholders. Het blijkt van belang te zijn, voor het maken van een goede ethische keuze, dat we de belangen van alle betrokkenen, en met name ook van de stemloze of zwakke belanghebbers, in de overweging betrekken.
(N.B.: in het onderdeel over John Rawls wordt dit verder uitgewerkt)

Week 05
Return to Paradise
Een filmimpuls met een sterk moreel dilemma. Nieuw is in dit voorbeeld, dat de uitkomst van een keuze ook mee bepaald wordt door de keuze die anderen maken. Nu lijkt het voorbeeld vrij uniek en uitzonderlijk, (het zal niet veel mensen overkomen, dat zij worden gevraagd om in de gevangenis te gaan zitten voor een ander) maar het gebeurt wel voortdurend dat wij niet alleen beslissen over de afloop van iets. Dat is precies waar het in het Prisoners' Dilemma om gaat.
Het Prisoner's Dilemma
Is het zo, dat je het beste resultaat bekomt, als iedereen voor zichzelf kiest? John Nash stelt dat dat niet zo is. Natuurlijk moet je voor jezelf opkomen, maar je komt er zelf op de duur ook beter uit, als je ook het belang van de groep op het oog hebt. Doe je dat niet, dan ontstaat er een te grote rivaliteit, waar iedereen iedereen onder de voet loopt.

Week 06
Milgram's Experiment
Een ontnuchterende vaststelling: de meeste mensen zijn gezagsgetrouw, ook als dat betekent dat zij, om gehoorzaam te zijn aan een autoriteisfiguur, een ander moeten martelen. De resultaten van het experiment van Stanley Milgram doen ons ook een halve eeuw later nog huiveren. Ze werpen ook een ontstellend nieuw licht op de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Week 07
Sophie en Arthur
Nog meer over groepsdruk en beïnvloeding. In Sophie en Arthur zien we hoe moeilijk het is om solidair te zijn met iemand die gepest wordt. En het wordt helemaal verwarrend als blijkt, dat je dan zelf ook nog het onderwerp bent van een psychologisch spelletje. Een beetje melig suggereert de film aan het eind, dat liefde al die druk kan overwinnen. Maar daar zit wel wat in.

Week 08
Is het kwaad monsterachtig of juist heel banaal?
Opnieuw een verbijsterende ontdekking, die nog verder gaat dan Milgram: bij Adolf Eichman valt het op dat de auteur van gruwelijke misdaden, een heel gewoon, zelfs een banaal mannetje blijkt te zijn. In deze leseenheid ontdekken we de psychologische mechanismen die van een gewoon mens een monster kunnen maken. Alleen zijn monsters dus achteraf gezien ook gewone mensen. Een waarschuwing dus: dit kan nog steeds gebeuren.

Week 09
Het Stanford Prison experiment en de film Das Experiment.
Deze impuls gaat door op hetzelfde thema, maar vraagt opnieuw meer aandacht voor groepsprocessen. Al zie je in het filmfragment ook heel goed de psychologische mechanismen die we al eerder hebben besproken.